Osteoporose

Inleiding
Wat is osteoporose (ofwel botontkalking)
Osteoporose betekent letterlijk poreus bot. Het is een aandoening die bestaat uit het verdwijnen van de kalk uit het bot en de achteruitgang van het botweefsel zelf. Daardoor wordt het bot zwakker en zullen eerder breuken optreden. Op onderstaande foto ziet u links normaal, gezond bot. Rechts op de foto ziet u door osteoporose aangetast bot.

Enkele feiten uit de Verenigde Staten:

• Een op de twee vrouwen en een op de acht mannen zal een osteoporotische breuk krijgen
• Osteoporose is verantwoordelijk voor 1,5 miljoen breuken per jaar, waarvan 300.000 gebroken heupen, 700.000 gebroken wervels en 250.000 polsbreuken
• Kosten van osteoporose en de breuken worden geschat op 35 miljard gulden per jaar
• 80.000 mannen zullen hun heup breken, van wie er 25.000 binnen het eerste jaar zullen overlijden aan de gevolgen

Wat is bot

Bot is een weefsel in ons lichaam. Bot is opgebouwd uit een framewerk van bindweefsel (collageen) waarin calciumfosfaat is afgezet. Hierdoor verkrijgt het aan de ene kant zijn sterkte, blijft het echter ook soepel en buigzaam.

Alhoewel dat niet zo lijkt heeft bot een heel actieve stofwisseling. Continu wordt oud bot afgebroken (resorptie) en wordt nieuw bot aangemaakt. In de groei is de opbouw natuurlijk sneller dan de afbraak, en hebben we rond het 30e jaar onze maximale botmassa bereikt (peak bone mass). Daarna treedt een heel langzame afbraak op doordat de opbouw de afbraak niet meer bijhoudt. Vooral bij vrouwen na de overgang zien we vaak een versnelling in het verlies aan botmassa. Osteoporose kan dus optreden door een te snelle afbraak of een te trage opbouw, een verstoorde balans.

Risicofactoren

Niet te beïnvloeden risicofactoren

• Geslacht: vrouwen hebben een grotere risico door de hormoon veranderingen in en na de overgang
• Leefijd: hoe ouder des te meer risico
• Lichaamsbouw: kleine, slanke vrouwen hebben meer risico
• Ras: blanke en aziatische vrouwen hebben een grotere risico
• Familiair: er is een genetische component die zowel bij mannen als vrouwen het risico bepaalt

Wel te beïnvloeden risicofactoren

• Roken: behalve alle andere negatieve effecten geeft ook roken een verhoogd risico door een slechtere calciumopname uit de voeding en verlaagde hormoonspiegels bij vrouwen
• Dieet: een continu lage intake van Calcium en Vit. D geeft een slechtere kalkafzetting
• Medicijnen: vooral bekend is het gebruik van cortison / prednison zoals bij longpatienten en het gebruik van enkele epilepsie medicijnen
• Excessief alcoholgebruik
• Een weinig actieve levensstijl of langdurige bedrust
• Hormonaal: wegvallen van vrouwelijke hormonen na de overgang en bij mannen te lage waarden van het mannelijk hormoon testosteron